كـاریگـه‌ریا بـاب ل سـه‌ر خـێـزانى

 

 

19.10.2009

 رۆلى دایك ل خیزانىَ دا گه‌له‌ك گرنگه‌ به‌لىَ رۆلىَ باب ژى یا گرنگه‌ چونكى ئه‌ركه‌كىَ گرانه‌ ل سه‌ر ملىَ وىیه‌. ئه‌وژى په‌یداكرنا پێداویستیێت ژیانىَ وب خودانكرنا خیزان و په‌روه‌رده‌ كرنا وان، گه‌له‌ك یاگرنگه‌ باب دخیزانیدا ئاماده‌ بیت وب سه‌رفرازى دگه‌ل خیزانا خو بژیت، نه‌بونا باب د خیزانیدا كاریگه‌ریه‌كا زۆر ل سه‌ر ئه‌ندامین خیزانی یى مایى دكه‌ت ب تایبه‌تى زرۆك، باب بناغه‌یا خیزانه‌, هه‌كه‌ به‌رىَ خۆ بده‌ینه‌ ژیانا نۆكه‌ كو ئه‌م تیدا دژین د بینین ئه‌و كه‌سى بى بابه‌ نه‌خاسمه‌ یاهه‌ژار ژى بیت كه‌سى وه‌سا خۆ لى ناكه‌ن خودان لێ مخابن ئه‌ڤ جۆره‌ كرداره‌ د كۆمه‌لگه‌ها مه‌دایا زۆره‌و كرداره‌كىَ نه‌یا جانه‌, هه‌می مرۆڤ حه‌ز دكه‌ت دگه‌ل بابى خۆ بژیت و رۆژانه‌ گوه- ژ شیره‌تێن وى بگریت به‌لى ئه‌ڤه‌ ژیانه‌ بۆ كه‌س نامینیت ئه‌م هه‌می د مرین وئه‌ڤ دونیایه‌ بجه- دهێلین ب دیتنا من هه‌بونا باب د خیزانیدا گه‌له‌ك یاگرنگه‌ بابىَ باش خۆشى یه‌ سه‌ر بلندیه‌ سه‌رفرازیه‌ هه‌روه‌سا جهى شانازیه‌ ژیك و هه‌مى تشته‌ بۆ مرۆڤى 

ئا / ریاز عه‌لی عه‌بدولره‌حمان / كۆمه‌لگه‌ها چره‌

Reyadh_88@yahoo.com

 

.پرسیار ل ڤیرى ئه‌وه‌؟

هه‌بونا باب دناڤ خیزانیدا چه‌ند گرنگه‌ و ڤیانا ته‌ و حه‌ژیكرنا ته‌ به‌رامبه‌ر بابى ته‌ چه‌نده‌؟.

كه‌ره‌م كه‌مال نڤیسه‌ر : هه‌بونا باب د خیزانیدا گه‌له‌ك گرنگه‌ - لى پا ب دیتنا من ئه‌ڤه‌ د زڤریت بۆ سه‌ر ئاستى ره‌وشه‌نبیریى یاخیزانی، هه‌كه‌ر ئاستى ره‌وشه‌نبیریىیا خیزانى یىَ به‌رز بیت -دكارم بیژم هینگى هه‌بونا باب تنى وه‌ك سۆز و ڤیانا مه‌ بۆ وى یا گرنگه‌ - و ڤیانا مه‌ ژى به‌رامبه‌ر باب گه‌له‌كه‌ و چ جاران ئه‌م وى ژبیر ناكه‌ین...

 

دڤێت باب چاوا بیت؟

بارزان مسته‌فا عومه‌ر : ئه‌و بخۆ دى هه‌ر كۆمه‌لگه‌هه‌كى دا جیاوازه‌ دناڤبه‌را رۆلى بابى ,وب دیتنا من ئه‌گه‌ر ئه‌م راستگۆ بین دگه‌ل خۆ نه‌شین ئیك تشتى بیژن كو نه‌بوویه‌ به‌هرا بابى و تایبه‌تى ژ ئالى ئابورى ڤه‌ و باب ده‌رگه‌هى ژیانى ل كوردستانى بۆ زارۆكیت خۆ، وب رۆلى حكومه‌تى را دبیت و گرتیا ژیانى ژ لایى ویڤه‌ دهیته‌ دان داكو زاروكیت خۆ خودان بكه‌ت، لى ئه‌گه‌ر ئه‌م ل وه‌لاتین رۆژئاڤا دا بون كو گرنگیا ژیانى (چمان الاجتماعی) هه‌یه‌ كو زاروكیت وانا پشت ب خۆ ببه‌ستیت و دشیت ژیانا خۆ ببه‌ن سه‌رى، ل به‌رامبه‌رى ڤى چه‌ندى دا و ده‌ما گه‌نج ل كوردستانى ژیانا وى ب وى پشت به‌ستنا بابى بیت هینگى مه‌ بڤیت و نه‌ڤیت ئه‌م ڤى دى وه‌ك وى بابى بن و دى عه‌شائیرى ل سه‌ر مه‌ زال بیت، ئه‌م ژى دى بیین كه‌سین ب عه‌شیرى ڤه‌ گریدایى له‌ورا دبیژم گرنگه‌ گرنتیا ژیانى ژ لایى حكومه‌تى بیت نه‌ك ژلایى بابى ڤه‌، وگه‌نج بخۆ بشیت خۆ خودان بكه‌ت داكو كاروانى پیشكه‌تنى ب كیمترین ده‌م بچیت پیش 0

ول دوماهیى دبیژم ئه‌ڤا باب دكه‌ت بۆ زاروكیت خۆ حكومه‌تى نه‌شیایه‌ بكه‌ت رۆلى وى گه‌له‌كه‌ ب تایبه‌ت ژلایى ئابوریڤه‌

مرۆڤ چاوا دشێت وه‌كى بابىَ خۆ لىَ بێت؟

 هشیار فه‌ریق گولی / مامۆستایىَ په‌یمانگه‌هىَ : پێتڤى یه‌ درێكا ژیانێدا مرۆڤ هه‌مى ده‌ما باوه‌رێن سه‌ركه‌فتى بخۆ هه‌بیت ئانكو مرۆڤ ئه‌و باوه‌رى هه‌بیت دىَ شێت وه‌كى بابىَ خۆ بیته‌ باب و سه‌ره‌ده‌رى وه‌كى وى و باشتر كه‌ت چونكه‌ تشته‌كى هه‌ى دناڤ جڤاكىَ كورده‌واریدا ئه‌گه‌ وه‌كى بابىَ بى سه‌ربه‌سه‌ره‌ئانكو تونه‌شیایى چوبكه‌ى ئه‌گه‌ر ژوى كێم تر بىقوربه‌سه‌ره‌ وئه‌گه‌ر باشتربى گول به‌سه‌ره‌وه‌ پێتڤىیه‌ لڤى چه‌رخى ئه‌م هه‌مى پێكڤه‌ بشێین ژبابوباپیرێت خۆ گول به‌سه‌رتربین چونكى هاتى یه‌گوتن مرۆڤى كه‌س ژخۆ خۆشتر نه‌ڤێت ومرۆڤ ناخازیت كه‌س مرۆڤى باشتربیت ژبلى كورىَ مرۆڤى له‌ورادڤیامرۆڤ هه‌مى هه‌ولابكه‌ت وىَئومێدا بابىَ ۆ بجێه بینت....

 

مروڤ چه‌ند پێگرى ب بریارێن بابىَ بده‌ت باشه‌؟

هه‌لبین محه‌مه‌د باقر / هه‌لبه‌ستڤان : سه‌خته‌ هه‌مى گاڤا پێگرى ب بریارێن بابىَ بێته‌ كرن،ژبه‌ر كو كورد دبێژن (گه‌له‌ك نه‌ده‌ به‌ر داسىَ، دا لىَ نه‌مینت ئاسىَ). ئه‌گه‌ر بابىَ چ پێگرى ب بریارێن زاروكى نه‌دا دىَ بشێوه‌یه‌كىَ ئوتوماتیكى بیته‌ ئه‌گه‌رىَ بىَ به‌خته‌وه‌ریىَ دناڤ خێزانىَ دا، وزانایه‌كىَ ناڤدار (ئه‌رێك فورم) دبێژیت"به‌خته‌وه‌رى مه‌زنترین ده‌ستكه‌فته‌ مروڤ داهێنانىَ ب تاكه‌ كه‌سایه‌تیا خو بكه‌ت" مروڤ گوهدارى بریارێن بابىَ بكه‌ت، به‌لى تا راده‌كىَ چونكو ژیان به‌رده‌وامه‌ بو هه‌ر كه‌سه‌كىَ كه‌نج ل ژیىَ سنێله‌یىَ ئاماده‌یه‌ هنده‌ك پلانا بخو بدانیت وسه‌ر وان پلانا ژیانا خو بریڤه‌ ببه‌ت، ونابیت بهیچ ره‌نگه‌كىَ كه‌نجىَ مه‌ ب هنده‌ك قه‌یدو به‌نداێن چڤاكى وچاڤلێكرنىَ گرێداى بت.

به‌لىَ مخابن هه‌تا نوكه‌ ئه‌م ملله‌ته‌كىَ روژهه‌لاتى نه‌ ب هنده‌ك ره‌وشت وتیتالێن چاڤلێكرنىَ ڤه‌ گرێداینه‌ ئه‌و چاڤلێكرن ژى دبیته‌ ئه‌گه‌رىَ پاشكه‌فتنا چڤاكى.

زانایه‌كىَ ناڤدار (ئیسایلز)دبێژیت (ره‌وشت سامانىَ مه‌یه‌، وهه‌روه‌سا ره‌وشت باشترین و چێترین دراڤىَ مه‌یه‌) وهه‌روه‌سان كه‌نج دهه‌ر كاره‌كىَ دا پێتڤیه‌ هنده‌ك خالا به‌رچاڤ وه‌ربگریت دا توشى چ هنگافتنا نه‌بیت، دئه‌نجامدا هه‌ر كاره‌كىَ پێتڤى ب مێشكه‌كىَ به‌رفره‌ه هه‌یه‌.

گه‌له‌ك جانه‌ مروڤى بریارا خویا كه‌سایه‌تى هه‌بت لىَ نه‌ دهه‌ر ده‌راڤه‌كىَ دا چونكو گوهدارى كرن ده‌لیلىَ پێشكه‌فتنا مروڤى یه‌ بلا هه‌ر كه‌سه‌كىَ بریارا خو یا كه‌سایه‌تى هه‌بت لىَ یا بابىَ ژى گرنگه‌ و خویایه‌ چجار بابىَ نه‌خوشى بو زاروكىَ خو نه‌ڤییایه‌ لىَ گه‌له‌ك جارا ڤییانا بابىَ دبیته‌ ئه‌گه‌رىَ تێكدانا ده‌رونىَ زاروكى ئه‌ڤجار شیره‌تان وه‌ربگره‌ وبریارا دوماهیى ژده‌ف خو بده‌.

 

چه‌ند كارتێكرنا نه‌مانا بابى ل سه‌ر خێزانى هه‌یه‌و بتایبه‌تى ل سه‌ر زاروویان؟

بیار باڤى / ڤه‌كۆله‌رىَ جڤاكى زاخۆ : باب وه‌كو پێناسه‌ ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كو سه‌میانىَ خێزانىَ وستونیا سه‌ره‌كى دناڤ ئاڤاهیىَ خێزانىَ دا وكارتێكرنا خوه‌ یاراسته‌ خۆ ژلایىَ ده‌رونى ,جڤاكى ,ئابوورى ,په‌روه‌رده‌ى ,(روحى) ل سه‌رخێزانى ب تایبه‌تى ل سه‌ر زاروویان هه‌ى.و ده‌مى باب وه‌غه‌را دوماهى دكه‌ت كارتێكرنه‌ك راسته‌وخۆ ل سه‌ر زارویان دكه‌ت ب تایبه‌تىئه‌گه‌ر ئه‌ف زارویه‌ بچویك وسنێل بن, ژلایىَ ده‌روونى , جڤاكى , ئابورى , په‌روه‌رده‌ى زانستى و رۆحى.

1- ژلایىَ ده‌روونى ڤه‌:.

ل ده‌مىَ باب دناف خێزانى دا ئه‌ف زارووه‌ هه‌ست ب تێربونىَ دكه‌ن ژلایىَ ده‌رونى ڤه‌ته‌ناو ئه‌مین دژین... به‌لىَ ده‌مىَ ئه‌ف كه‌سه‌ ژده‌ست دده‌ت هه‌ست ب بىَ به‌هریىَ (حرمان)و نه‌ئارامیىَ دكه‌ن.

2- ژلایىَ جڤاكى ڤه‌ :.

ب نه‌مانا بابىَ تێكه‌لى یێن خێزانىَ دگه‌ل ژینگه‌ها ده‌وروبه‌ر لاوازدبن و سه‌ره‌دان بۆكه‌س وخێزانێن دى لاوازدبن یان ناهێنه‌ ئه‌نجام دان و هه‌روه‌سا پشكدارى دهه‌لكه‌فتیًن جڤاكى دا... وئه‌ف چه‌نده‌ژى دبیته‌ هۆكار كوئه‌ف زارووه‌ ببن زارویێن شه‌رمین و نه‌(اجتماعی).

3- ژلایىَ ئابورى ڤه‌:.

هه‌لبه‌ت پێتڤى یێن مالى و زارویان باب په‌یدا دكه‌ت...به‌لىَ ل ده‌مىَ نه‌مان ئه‌ف ژێده‌رى ئه‌ف زارووه‌ توشى هه‌ژارى و ده‌ست كورتى یىَ دبن.. و نه‌ دویره‌ هنده‌ك جاران توشى ره‌وشتێن خراپ ببن (وه‌ك دزیىَ) ژئه‌نجامىَ تێر نه‌كرنا هه‌وجه‌ى یا (اشباع الحاجات).

4- ژلایىَ په‌روه‌رده‌یى و زانستى ڤه‌:.

ئه‌ف زارووه‌ دبینن بىً به‌هره‌ ژخواندن و پىَ گه‌هشتنا زانستى ژ به‌ر كو یان دىَ ب كارى ڤه‌ مژویل بن داكو نانىَ رۆژىَ په‌یدا بكه‌ن یانژى كه‌س نینه‌ ئه‌وان ئاراسته‌ بكه‌ن بۆ خواندنىَ وبۆ زانستىَ.

5- ژلایىَ رۆحى ڤه‌:.

نه‌مانا بابىَ ڤالاتى یه‌ك (فه‌راغه‌ك) روحى ل ده‌ف زارووان په‌یدا دكه‌ن و چ جارا جهێن ڤه‌ حه‌واندناسێوى یا یان (زرباب)یان كه‌سێن دى (مام و خال) نابن (به‌دیل)بۆ بابىَ....وهه‌مىده‌ما زارو هه‌ست دكه‌ن كو ژئه‌ڤى ئالى ڤه‌ ئه‌وان كێماتى هه‌یه‌.

وژبه‌ر ڤىَ چه‌ندىَ پێتڤى یه‌ ل سه‌ر حكومه‌تىَ وتایبه‌ت وه‌زاره‌تا كاروبارێن كومه‌لایه‌تى چاڤدێرى و پیشته‌ڤانى یه‌ك مه‌زن بۆ ئه‌ڤان كه‌سان(ئێتیما) بكه‌ت.. ژبه‌ركو ژهه‌مى ئالیه‌كى ڤه‌ ئه‌وان پێتڤى ب هاریكارى پشته‌ڤانى یىَ هه‌یه‌..ول وه‌لاتىَ مه‌ ب حوكمىَ و كاودانێن سیاسى و شه‌رێن به‌رده‌وام ب هه‌زاران ئه‌ف زارویه‌ ماینه‌ بىَ باب و ئێتیم بوینه‌...